BIOMASA
Co to jest biomasa?

Biomasa to najstarsze i najszerzej współcześnie wykorzystywane odnawialne źródło energii.
Należą do niej zarówno odpadki z gospodarstwa domowego, jak i pozostałości po przycinaniu zieleni miejskiej. Biomasa to cała istniejąca na Ziemi materia organiczna, wszystkie substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego ulegające biodegradacji. Biomasą są resztki z produkcji rolnej, pozostałości z leśnictwa, odpady przemysłowe i komunalne.
Biomasa stanowi trzecie, co do wielkości na świecie, naturalne źródło energii.
Według definicji Unii Europejskiej biomasa oznacza podatne na rozkład biologiczny frakcje produktów, odpady i pozostałości przemysłu rolnego (łącznie z substancjami roslinnymi i zwierzęcymi), leśnictwa i związanych z nim gałęzi gospodarki, jak również podatne na rozkład biologiczny frakcje odpadów przemysłowych i miejskich (Dyrektywa 2001/77/WE).
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 9 grudnia 2004 roku biomasa to stałe lub ciekłe substancje pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, które ulegają biodegradacji, pochodzące z produktów, odpadów i pozostałości z produkcji rolnej oraz leśnej, a także przemysłu przetwarzającego ich produkty, a także części pozostałych odpadów, które ulegają biodegradacji (Dz. U. Nr 267, poz. 2656).
Biomasa to głównie pozostałości i odpady. Niektóre jej formy są jednak celem, a nie efektem ubocznym produkcji. Specjalnie po to, by pozyskiwać biomasę uprawia się pewne rośliny – przykładem wierzba wiciowa, rdest czy trzcina pospolita. Do tych upraw energetycznych nadają się zwłaszcza rośliny charakteryzujące się dużym przyrostem rocznym i niewielkimi wymaganiami glebowymi.
różne rodzaje biomasy: stała, ciekła, gazowa
Różne rodzaje biomasy mają różne właściwości. Na cele energetyczne wykorzystuje się drewno i odpady z przerobu drewna, rośliny pochodzące z upraw energetycznych, produkty rolnicze oraz odpady organiczne z rolnictwa, niektóre odpady komunalne i przemysłowe. Im suchsza, im bardziej zagęszczona jest biomasa, tym większą ma wartość jako paliwo. Bardzo wartościowym paliwem jest na przykład produkowany z rozdrobnionych odpadów drzewnych brykiet. Paliwo uszlachetnione, takie jak brykiet czy pelety drzewne, uzyskuje się poprzez suszenie, mielenie i prasowanie biomasy. Koszty ogrzewania takim paliwem są obecnie niższe od kosztów ogrzewania olejem opałowym.
Biomasa występuje w różnych stanach skupienia. Dotychczas mówiliśmy o jej formach w stanie stałym, teraz zajmijmy się przez chwilę postaciami gazową i ciekłą. Przy oczyszczalniach ścieków i na składowiskach odpadów, tam gdzie rozkładają się odpady organiczne występuje biogaz będący mieszaniną głównie metanu i dwutlenku węgla. Zwany on jest czasami gazem błotnym, a powstaje podczas beztlenowej fermentacji substancji organicznych. Człowiek może go wykorzystywać na różne sposoby, m. in. do produkcji:
- energii elektrycznej w silnikach iskrowych lub turbinach,
- energii cieplnej w przystosowanych kotłach,
- energii elektrycznej i cieplnej w układach skojarzonych.
Istotny jest fakt, że wykorzystując będący jednym z gazów cieplarnianych metan zapobiega się jego emisji do atmosfery.
Im mniej zaś w atmosferze gazów cieplarnianych, tym mniejsze natężenie efektu cieplarnianego, tym mniej związanych z globalnym ociepleniem niekorzystnych zmian klimatu.
Jeśli chodzi o postać ciekłą, to największe znaczenie odgrywają alkohole produkowane z roślin o dużej zawartości cukru oraz biodiesel produkowany z roślin oleistych. W wyniku fermentacji, hydrolizy lub pirolizy na przykład kukurydzy czy też trzciny cukrowej otrzymuje się etanol i metanol – biopaliwa, które mogą być następnie dodawane do paliw tradycyjnych. Przykładowo, około 90% wyprodukowanego w Stanach Zjednoczonych etanolu wykorzystuje się do wytwarzania „E 10”, paliwa zwanego także „gazoholem”. Ta, zawierająca tylko 10% etanolu mieszanina może napędzać każdy silnik, pracujący normalnie na benzynie, jednak na „E 85”, paliwie zawierającym 85% etanolu i 15% benzyny mogą jeździć tylko specjalnie przystosowane samochody.bowymi.
Zalety biomasy jako źródła energii
Biomasa to jedno z najstarszych i jednocześnie najbardziej perspektywicznych odnawialnych źródeł energii. Wykorzystywana jest w postaci drewna, zrębków, pelletu, słomy, a także odpadów rolniczych i leśnych. Poniżej zestawiono najważniejsze korzyści wynikające z jej stosowania.
Najważniejsze zalety biomasy
| Zaleta | Opis |
|---|---|
| Odnawialność | Biomasa powstaje w cyklach rocznych lub wieloletnich – jest zasobem, który można stale odnawiać. |
| Neutralność węglowa | Podczas spalania uwalnia się tyle CO₂, ile roślina wcześniej wchłonęła w procesie fotosyntezy. |
| Redukcja emisji | W porównaniu z węglem i olejem opałowym biomasa emituje mniej SO₂, NOx i pyłów. |
| Gospodarka obiegu zamkniętego | Wykorzystanie odpadów drzewnych i rolniczych ogranicza składowanie i spalanie „na dziko”. |
| Wsparcie lokalnej gospodarki | Produkcja i dystrybucja biomasy sprzyja rozwojowi lokalnych firm i rolników. |
| Bezpieczeństwo energetyczne | Dywersyfikuje źródła energii, zmniejszając zależność od importu paliw kopalnych. |
| Możliwość magazynowania | Biomasa (pellet, zrębki, brykiety) może być przechowywana i spalana w dowolnym momencie. |
Podsumowanie
Dzięki szerokiej dostępności i relatywnie niskim kosztom biomasa jest praktycznym rozwiązaniem dla gospodarstw domowych, przemysłu i energetyki lokalnej. Jej wykorzystanie wpisuje się w założenia zrównoważonego rozwoju i gospodarki niskoemisyjnej.
📚 Źródła i literatura do pogłębienia tematu
- IEA Bioenergy – International Energy Agency – raporty i analizy nt. biomasy i bioenergii.
- IPCC Special Report on Climate Change and Land (2019) – biomasa a neutralność klimatyczna.
- FAO – Bioenergy and Food Security – publikacje dotyczące biomasy w rolnictwie.
- Review: Biomass resources and energy potential (2019) – przegląd naukowy nt. potencjału biomasy.
- Renewable Energy World – Biomass Energy – artykuły branżowe i praktyczne wdrożenia.
